In zelfbereide hondendiëten gaan de gesprekken meestal over calcium, fosfor, zink, jodium of vitamine D. Mangaan komt minder vaak ter sprake, omdat het niet gekoppeld is aan één eenvoudig symptoom en doorgaans niet zichtbaar is op een productetiket. Dat is een vergissing. Onderzoek naar zelfbereide en rauwe diëten laat zien dat mangaan een van de te weinig aangeleverde voedingsstoffen kan zijn.

Mangaan is onder andere nodig voor de werking van enzymen, het metabolisme en de juiste vorming van bot, kraakbeen en bindweefsel. De behoefte is niet groot, maar als een dieet voornamelijk steunt op vlees, orgaanvlees, eieren en bot, schiet je er gemakkelijk in tekort.

Wat de studies laten zien

In een studie uit 2013 van Stockman et al. werden 200 recepten voor zelfbereide onderhoudsdiëten voor volwassen honden beoordeeld [1]. Maar liefst 95% van de recepten had ten minste één voedingsstof onder de aanbevelingen van NRC of AAFCO, en 83,5% had meerdere tekorten tegelijk. Tot de meest ontbrekende mineralen behoorden zink (onder de aanbevelingen in 69% van de recepten), koper (54%) en calcium (35%) — wat laat zien hoe gemakkelijk het is om sporenelementen in een zelfbereid dieet over het hoofd te zien.

Een nog sterker signaal, dit keer rechtstreeks over mangaan, komt uit een studie van kant-en-klare rauwe diëten die als volwaardig zijn aangeduid. Moravszki et al. onderzochten 33 in de handel verkrijgbare rauwe hondenvoeders [2]. Geen enkele voldeed aan alle minerale aanbevelingen van FEDIAF, en mangaan zat onder het aanbevolen niveau in 23 producten, dat wil zeggen in 69,7% van de monsters.

Dit betekent niet dat elk zelfbereid dieet of elk BARF-dieet een tekort heeft. Het betekent eerder dat het zonder rekenwerk en zonder betrouwbare ingrediëntgegevens heel gemakkelijk is om mangaan over het hoofd te zien.

Waarom een vleesgebaseerd dieet hier moeite mee heeft

Spiervlees bevat doorgaans zeer weinig mangaan. In de gegevens van USDA FoodData Central zijn de waarden voor rauw vlees vaak sporen — bijvoorbeeld rundergehakt of kip hebben ongeveer honderdsten van een milligram per 100 g [8]. Eieren en zuivel zijn ook geen sterke bronnen van mangaan. Orgaanvlees doet het beter, maar maakt meestal slechts een deel van een recept uit, dus op zichzelf lossen ze het probleem niet op.

Meer mangaan is doorgaans te vinden in plantaardige producten, granen, zaden, sommige groenten en algen. Maar in hondendiëten worden ze niet altijd in grote hoeveelheden gebruikt, en sommige hebben hun eigen voedingskundige beperkingen. Daarom moet mangaan vaak apart worden gecontroleerd, in plaats van ervan uit te gaan dat het “zich vanzelf wel optelt”.

Normen: hoeveel mangaan heeft een hond nodig

Voor volwassen honden is een praktisch referentiepunt ongeveer 1,2–1,7 mg mangaan per 1000 kcal dieet, afhankelijk van de norm. NRC geeft ongeveer 1,2 mg/1000 kcal [3], AAFCO komt overeen met ongeveer 1,25 mg/1000 kcal [5], en FEDIAF 2025 geeft voor volwassen honden 1,44–1,67 mg/1000 kcal, afhankelijk van de aangenomen energie-inname [4].

In een dieetgenerator kun je het best precies naar mg/1000 kcal kijken, want het gehalte per 100 g product op zich vertelt nog niet hoeveel de hond daadwerkelijk binnenkrijgt in een dagelijkse portie.

Algen kunnen helpen, maar je kunt ze niet altijd meetellen

Zeewieren zoals Ascophyllum nodosum worden vaak gebruikt in BARF-diëten als bron van jodium. Ze kunnen ook mangaan en andere sporenelementen bevatten. Het probleem is dat producenten meestal jodium, as, eiwit of vet vermelden, maar niet altijd mangaan opgeven.

Dit hoeft niet op een fout van de producent te wijzen. EU-regels voor de etikettering van diervoeders vereisen dat bepaalde informatie wordt vermeld, en van nature voorkomende sporenelementen hoeven niet altijd als een apart getal te worden weergegeven [6]. FEDIAF legt in haar etiketteringscode ook uit dat een waarde in de sectie additieven de hoeveelheid kan betekenen die aan de receptuur is toegevoegd, en niet de totale hoeveelheid van een bepaald element in het eindproduct [7].

Voor de eigenaar en voor de dieetgenerator is het effect eenvoudig: de afwezigheid van mangaan op een etiket betekent niet dat het product geen mangaan bevat. Het betekent dat het niet betrouwbaar kan worden meegerekend.

Waarom dit in de praktijk belangrijk is

Een voorbeeld: als een alg 2,3 mg mangaan per 100 g bevat, dan levert 1 g van die alg slechts 0,023 mg mangaan. Dat is weinig vergeleken met een behoefte die per 1000 kcal wordt berekend. Bovendien worden algen voorzichtig gedoseerd vanwege het jodium, dus je kunt de hoeveelheid niet zomaar verhogen om alleen het mangaan op te krikken.

Daarom kunnen algen worden beschouwd als een potentiële bron van mangaan, maar alleen wanneer de producent een specifiek gehalte opgeeft, idealiter in mg/kg of mg/100 g. Zonder die informatie is het veiliger om ze vooral als bron van jodium mee te tellen en mangaan apart te controleren.

Wat te onthouden

Mangaan is een van die voedingsstoffen die op het eerste gezicht niet opvallen. Een dieet kan er natuurlijk, gevarieerd en “rijk” uitzien en toch te weinig mangaan bevatten. Dit geldt vooral voor recepten die voornamelijk gebaseerd zijn op vlees, orgaanvlees, bot, eieren en kleine hoeveelheden plantaardige toevoegingen.

De veiligste aanpak is om niet te gokken. In een zelfbereid dieet moet mangaan net zo bewust worden meegerekend als calcium, fosfor, zink of jodium. Als een product bedoeld is als bron van mangaan, heb je een specifieke verklaring van de producent of een betrouwbare analyse van de grondstof nodig.

Bronnen

Stockman, J., Fascetti, A. J., Kass, P. H., Larsen, J. A. (2013). Evaluation of recipes of home-prepared maintenance diets for dogs. Journal of the American Veterinary Medical Association, 242(11), 1500–1505. https://doi.org/10.2460/javma.242.11.1500
Moravszki, L. et al. (2025). Assessment of mineral adequacy in preprepared raw dog foods labeled as complete. Scientific Reports, 15, 43447. https://doi.org/10.1038/s41598-025-27388-w
National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/10668
FEDIAF (2025). Nutritional Guidelines for Complete and Complementary Pet Food for Cats and Dogs. https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2025/09/FEDIAF-Nutritional-Guidelines_2025-ONLINE.pdf
AAFCO. Dog Food Nutrient Profiles. https://www.aafco.org/wp-content/uploads/2023/01/Pet_Food_Report_2013_Annual-Appendix_B.pdf
Verordening (EG) nr. 767/2009 betreffende het in de handel brengen en het gebruik van diervoeders. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:02009R0767-20180101
FEDIAF. Code of Good Labelling Practice for Pet Food. https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2022/02/FEDIAF_labeling_code_2019_onlineOctober2019.pdf
USDA FoodData Central. https://fdc.nal.usda.gov/food-search