Hoe werken schildklierhormonen?
Het grote belang van de schildklier blijkt uit de werking van haar hormonen. De synthese van T3 en T4 wordt gereguleerd door TSH, dat door de hypofyse wordt afgegeven. In het bloed komt slechts een kleine hoeveelheid in vrije vorm voor; het merendeel is aan eiwitten gebonden. Bij katten zijn dat hoofdzakelijk prealbumine en albumine. De voornaamste functie van deze hormonen is de regulering van de stofwisseling. Ze activeren de koolhydraat- en vetstofwisseling door invloed uit te oefenen op de enzymen die daarbij betrokken zijn. Ze stimuleren de aanmaak van bèta-adrenerge receptoren in de weefsels, waardoor het sympathische zenuwstelsel wordt geactiveerd. Ook beïnvloeden ze het hart: door de systolische bloeddruk te verhogen en de hartslag te versnellen, vergroten ze het hartminuutvolume.
Jodium – onmisbaar voor de werking van de klier
Als we over schildklieraandoeningen bij dieren of mensen horen, denken we waarschijnlijk als eerste aan jodium – en terecht. Jodium is van groot belang voor de werking van de schildklier en is noodzakelijk voor de productie van T4 en T3. In een BARF-voeding wordt jodium aangevoerd via voedingsmiddelen zoals vis, zeevruchten en algen. Bij algen moeten we er rekening mee houden dat het jodiumgehalte kan verschillen, onder meer naargelang het deel en de leeftijd van de thallus en de plaats van herkomst. Controleer daarom altijd de samenstelling van de betreffende partij op de verpakking van het Kelp-supplement. Een teveel aan jodium kan hyperthyreoïdie veroorzaken, een van de meest vastgestelde endocriene aandoeningen bij oudere katten. Daarbij groeit het schildklierweefsel en worden te grote hoeveelheden T3 en T4 geproduceerd. Aangetaste katten vallen vaak af, plassen vaker, drinken overmatig en zijn hyperactief. Ook kunnen braken en diarree optreden. De vachtconditie verslechtert en de hartslag is verhoogd. Een jodiumbeperkte voeding is zeer belangrijk bij de behandeling van hyperthyreoïdie. Daarnaast mag de kat dan geen jodiumhoudende snacks of supplementen krijgen en ook geen gevangen prooidieren opeten. De schildklierhormoonwaarden moeten regelmatig worden gecontroleerd. Ook een te lage concentratie schildklierhormonen in het bloed kan gevaarlijk zijn. Dan ontstaat hypothyreoïdie, die bij katten bijvoorbeeld een complicatie kan zijn na een chirurgische behandeling of radioactiefjodiumbehandeling van hyperthyreoïdie. Primaire hypothyreoïdie komt veel minder vaak voor dan hyperthyreoïdie. De aandoening wordt gekenmerkt door gewichtstoename, lusteloosheid, een slechtere vachtconditie en een lagere lichaamstemperatuur. In overleg met de dierenarts wordt medicamenteuze behandeling ingesteld. Wat de voeding betreft, moeten we vooral letten op een passende hoeveelheid calorieën in de maaltijden, zodat de kat geen overgewicht of obesitas ontwikkelt.
Selenium en de schildklier
Een ander sporenelement dat belangrijk is voor een goede werking van de schildklier, is selenium. Het speelt een rol bij de omzetting van T4 in T3 en is daarnaast een bestanddeel van glutathionperoxidase, een enzym met antioxidatieve eigenschappen. Ondanks het uitgevoerde onderzoek is de rol van selenium in de pathogenese van hyperthyreoïdie, net als die van flavonoïden, nog steeds niet opgehelderd. Katten kunnen selenium binnenkrijgen via voedingsmiddelen zoals orgaanvlees (lever en nieren), zeevis, spiervlees en eieren.
Zink – onmisbaar voor de hormoonproductie
Zink is een sporenelement dat nodig is voor de synthese van schildklierhormonen en voor de omzetting ervan in de actieve vorm. Een toereikende aanvoer is zeer belangrijk bij zowel hypothyreoïdie als hyperthyreoïdie, omdat deze aandoeningen vaak gepaard gaan met vachtproblemen en zink een gunstige invloed heeft op de conditie van huid en vacht. Zink is te vinden in spiervlees, orgaanvlees (lever), eieren (eidooier) en zeevruchten.
Ook eiwitten zijn belangrijk
Zoals we weten, zijn eiwitten onmisbaar voor veel functies in het lichaam van de kat. Ook voor de werking van de schildklier zijn ze van belang. We moeten vooral zorgen voor voldoende eiwit in de maaltijden wanneer we een voeding samenstellen voor een kat met hyperthyreoïdie. De stofwisseling is dan sterk versneld, waardoor verlies van spiermassa en een verminderde spierfunctie kunnen optreden. De grootste hoeveelheid eiwit leveren we uiteraard via vlees, orgaanvlees en vis.
Bronnen:
- van Hoek, I., Hesta, M., & Biourge, V. (2015). A critical review of food-associated factors proposed in the etiology of feline hyperthyroidism. Journal of Feline Medicine and Surgery, 17(10), 837–847.
- Edinboro, C. H., Scott-Moncrieff, J. C., & Glickman, L. T. (2010). Feline hyperthyroidism: Potential relationship with iodine supplement requirements of commercial cat foods. Journal of Feline Medicine and Surgery, 12(9), 672–679. https://doi.org/10.1016/j.jfms.2010.07.011
- Mirowski, A. (2018, 14 marca). Selen w żywieniu psów i kotów. Magazyn Weterynaryjny.
- Gójska-Zygner, O., & Gajger, J. (2021). Objawy chorobowe u kotów leczonych z powodu nadczynności tarczycy. Część I. Patofizjologia i choroby współistniejące. Życie Weterynaryjne, 96(5), 324–331.