Kalium is een zeer belangrijke elektrolyt in de voeding van een kat. Het is essentieel voor de normale werking van de spieren, waaronder de hartspier, en speelt een rol in het functioneren van het zenuwstelsel. Ook helpt het de zuur-basebalans in stand te houden. Een verstoorde nierfunctie kan leiden tot een tekort of een teveel aan kalium in het lichaam.
Welke functies heeft kalium?
Het handhaven van de juiste kaliumconcentratie in het lichaam is van groot belang voor een normale spierwerking. Dit houdt verband met de rol van kalium bij het handhaven van de juiste membraanpotentiaal van cellen. Kalium beïnvloedt ook de geleiding van zenuwimpulsen, wat belangrijk is voor een regelmatig hartritme. Meer bepaald gaat het hierbij om de werking van de natrium-kaliumpomp. Door de werking van gladde spieren te ondersteunen, bevordert kalium de darmmotiliteit. Het draagt ook bij aan het handhaven van de zuur-basebalans. Onder meer daarom kunnen verstoringen van de kaliumconcentratie in het lichaam samenhangen met nieraandoeningen. Als de voeding van een kat te weinig kalium bevat of als het dier intraveneus te grote hoeveelheden vocht krijgt toegediend, kan hypokaliëmie ontstaan: een te lage kaliumconcentratie in het bloed. Een verhoogde kaliumconcentratie heet hyperkaliëmie. Dit hangt zeer vaak samen met een obstructie van de urinewegen, waarvoor zo snel mogelijk behandeling moet worden ingesteld. Zonder behandeling kan de aandoening zelfs levensbedreigend zijn. Bij een gezond dier wordt overtollig kalium via de urine uitgescheiden. Daarom stijgt de kaliumconcentratie bij uiteenlopende problemen met urineren.
Hypokaliëmie
Een verhoogd verlies van kalium via de urine, chronische nierinsufficiëntie of een te geringe voedselopname kunnen de kaliumconcentratie in het bloed tot een te lage waarde doen dalen. Mogelijke verschijnselen zijn lusteloosheid, een verminderde eetlust en bewegingsproblemen door een slechtere spierfunctie. Vaak houdt de kat de kop laag en is de nek naar beneden gebogen. Een verstoorde werking van de gladde spieren kan problemen met de darmmotiliteit veroorzaken, zoals obstipatie. Laat bij deze verschijnselen zo snel mogelijk een klinisch onderzoek en door de dierenarts aangevraagde bloedonderzoeken uitvoeren. Veel van de genoemde verschijnselen kunnen namelijk ook bij andere aandoeningen voorkomen en zijn niet allemaal uitsluitend kenmerkend voor hypokaliëmie.
Hyperkaliëmie
Een verhoogde kaliumconcentratie in het bloed wordt meestal veroorzaakt door een obstructie van de urinewegen, maar kan ook het gevolg zijn van een gescheurde urineblaas. Mogelijke verschijnselen zijn lusteloosheid, spierzwakte en een abnormale hartfunctie. Een verstoorde hartfunctie is een ernstig waarschuwingssignaal dat grondig onderzoek en het instellen van een behandeling vereist.
Kalium in een BARF-voeding
Een tekort aan kalium is een van de aspecten waarop in onderzoeken naar BARF-voeding vrij vaak wordt gewezen. Kalium komt van nature voor in spiervlees, vooral in rundvlees, gevogelte en vis, en in sommige organen, zoals het hart. Bij het samenstellen van een voedingsplan is het raadzaam de richtlijnen van FEDIAF te gebruiken. Er mag niet zonder meer van worden uitgegaan dat het voeren van vlees, ondanks het kalium dat dit bevat, in de dagelijkse kaliumbehoefte van de kat voorziet. Anderzijds mogen ook niet op eigen initiatief kaliumhoudende supplementen worden gegeven zonder het kaliumgehalte van de voeding nauwkeurig te berekenen en de behoefte van het dier vast te stellen. Die behoefte verschilt tussen gezonde en zieke katten, vooral bij katten met aandoeningen van de urinewegen. Bepaalde geneesmiddelen beïnvloeden eveneens de kaliumconcentratie in het lichaam. Daarom moet bij zieke dieren de kaliumconcentratie in het bloed regelmatig worden gecontroleerd, zelfs wanneer de hoeveelheid kalium in de voeding overeenkomt met hun behoefte. Houd er rekening mee dat kalium in water oplosbaar is. Door vocht, bijvoorbeeld het dooivocht van vlees, weg te gieten, gaat dus ten minste een deel van het kalium verloren.
Bronnen:
- Dow, S. W., Fettman, M. J., Smith, K. R., Hamar, D. W., Nagode, L. A., Refsal, K. R., & Wilke, W. L. (1990). Effects of dietary acidification and potassium depletion on acid-base balance, mineral metabolism and renal function in adult cats. The Journal of Nutrition, 120(6), 569–578. https://doi.org/10.1093/jn/120.6.569
- National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
- Dow SW, LeCouteur RA, Fettman MJ, Spurgeon TL (1987). Potassium depletion in cats: hypokalemic polymyopathy. JAVMA 191(12). https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/3693009/
- MSD (Merck) Veterinary Manual. Overview of Disorders of Potassium Metabolism in Animals. https://www.msdvetmanual.com/metabolic-disorders/disorders-of-potassium-metabolism/overview-of-disorders-of-potassium-metabolism-in-animals