Cynk - znaczenie dla zdrowia psa
Cynk jest pierwiastkiem niezbędnym dla prawidłowego funkcjonowania organizmu psa. Jest to spowodowane jego czynną rolą w różnego rodzaju procesach fizjologicznych, zarówno jako składnik, jak i aktywator wielu enzymów. Bierze udział w metabolizmie kwasów nukleinowych i węglowodanów, syntezie białek czy różnicowaniu i podziałach komórek. Pełni rolę w prawidłowym funkcjonowaniu zmysłów smaku i węchu. Ma znaczenie w procesie wzrostu i rozwoju. Bez niego odporność organizmu naszego psa mogłaby ulec znacznemu osłabieniu. Odpowiada także za procesy regeneracyjne skóry oraz gojenie się ran. Cynk jest także niezbędny do produkcji hormonów, takich jak: testosteron, kortykosteroidy nadnerczowe czy insulina. Jest potrzebny do działania układu antyoksydacyjnego opartego na reakcjach enzymatycznych, który ogranicza tworzenie się reaktywnych form tlenu. Ma to szczególne znaczenie u psów sportowych.
W jaki sposób jest wchłaniany?
Wchłanianie cynku zachodzi głównie w dwunastnicy, jelicie czczym oraz jelicie krętym, a w małej ilości również w żołądku. Regulacja procesu nie została dokładnie poznana. Wiadomo jednak, że ma związek z niektórymi składnikami diety. Przyswajanie cynku ograniczają fityniany, które wiążą się z pierwiastkiem, tworząc nierozpuszczalne kompleksy. Występują przede wszystkim w pełnoziarnistych produktach zbożowych, roślinach strączkowych, orzechach i nasionach (np. pestkach dyni, siemieniu lnianym). Istnieją także związki zwiększające wchłanianie cynku. Należą do nich: cytryniany, pikoliniany, kwas EDTA i niektóre aminokwasy (np. glutaminian, histydyna). Za metabolizm cynku odpowiada w głównej mierze wątroba. Jeśli jego poziom przekroczy fizjologiczne normy, nadmiarowa ilość zwiąże się z metalotioneiną, białkiem prawdopodobnie wiążącym i magazynującym metale, odpowiadającym za detoksykację. Wydalany jest wraz z kałem i może to być cynk niewchłonięty oraz pochodzenia endogennego (m.in. z soku trzustkowego czy żółci).
Wskaźniki poziomu cynku
Zawartość cynku u psa można zbadać. Ogólne zapotrzebowanie jest określane na podstawie stężenia pierwiastka w organizmie, które bada się z wykorzystaniem biomarkerów. Należy jednak wybrać taki o odpowiedniej czułości i jak najbardziej swoisty, ale też jak najmniej inwazyjny, co nie należy do łatwych zadań. Dokładne określenie zapotrzebowania będzie na pewno przydatne podczas planowania ewentualnej suplementacji czy korekty jadłospisu.
Dieta bogata w cynk
Naturalnym źródłem cynku jest przede wszystkim mięso mięśniowe (najbardziej bogata jest wołowina, znacznie mniej drób). Mniejszą zawartością cechuje się wątroba. Znajdziemy go także w żółtku jaja i rybach (m.in. pstrąg tęczowy, łosoś, karp). W mniejszej ilości cynk występuje w pokarmie roślinnym, takim jak ryż, marchew czy jabłka. Częściowo tego pierwiastka dostarcza także woda.
Czy tylko dieta?
Co ciekawe, poza dostarczanym psu pożywieniem, cynk może dostawać się do organizmu także poprzez układ oddechowy. Jego obecność w różnych stężeniach stwierdzono w kurzu domowym, co oznacza, że poza wdychaniem psy mogą go również spożywać liżąc różne powierzchnie w naszym domu.
Cynk a dieta BARF
W nieprawidłowo zbilansowanej diecie BARF dość często stwierdza się niedobór cynku. Układając jadłospis dla naszego zwierzaka pod kątem zawartości cynku, warto poradzić się lekarza weterynarii i korzystać z zaleceń AAFCO. Trzeba też mieć na uwadze fakt, iż biodostępność cynku, który znajduje się w karmach komercyjnych różni się od tego pochodzącego z naturalnych źródeł w diecie domowej. Przykładowo, w badaniach dotyczących drobiu stwierdzono, że dostępność biologiczna cynku z mięsa, zarówno surowego, jak i gotowanego była o 40% wyższa niż cynku w postaci siarczanu. Ostrożnie trzeba też podejść do suplementacji, aby uniknąć groźnego w skutkach przedawkowania, o którym więcej będzie można przeczytać w kolejnym artykule.
Źródła:
- Wedekind, K. J., Yu, S., Kats, L., Paetau-Robinson, I., & Cowell, C. S. (2010). Micronutrients: Minerals and vitamins. W M. S. Hand, C. D. Thatcher, R. L. Remillard, P. Roudebush, & B. J. Novotny (Eds.), Small Animal Clinical Nutrition (5th ed., Chapter 6). Mark Morris Institute.
- Pereira, A. M., Maia, M. R. G., Fonseca, A. J. M., & Cabrita, A. R. J. (2021). Zinc in dog nutrition, health and disease: A review. Animals,** 11(4), Article 978. https://doi.org/10.3390/ani11040978
- Mirowski, A. (2013). Cynk w żywieniu psów i kotów. Część II. Wpływ rodzaju diety na zaopatrzenie w cynk. Życie** Weterynaryjne,** 88(6), 466–468.
- Mirowski, A. (2013). Cynk w żywieniu psów i kotów. Część III. Wskazania do suplementacji, naturalne źródła pokarmowe. Życie** Weterynaryjne,** 88(7), 569–572.