Terug naar de kennisbank

Vitamine B12 (Cobalamine) in de voeding van honden en katten

Een korte gids over de rol van Vitamine B12 (Cobalamine) in de voeding van honden en katten.

Vitamine B12 (Cobalamine)

Dit is een in water oplosbare vitamine, maar als enige in deze groep kan zij worden opgeslagen in de lever. De structuur bevat kobalt. Het is essentieel voor de aanmaak van rode bloedcellen (erytropoëse), de DNA-synthese en de opbouw van myelinescheden rondom zenuwen [1]. Om vanuit de darmen te worden opgenomen, moet de vitamine zich eerst binden aan een transporteiwit (de intrinsieke factor). Bij honden wordt dit geproduceerd door de maag en de alvleesklier, bij katten uitsluitend door de alvleesklier; daarom blokkeert elke aandoening van de alvleesklier bij een kat vrijwel direct de opname van B12 [2].

Waar komt het in voor: Uitsluitend in dierlijke producten: lever, nieren, hart, vis, eierdooiers en rood vlees. Runderlever bevat enkele malen (ca. 3–4×) meer B12 dan kippenlever — niet elke "5% lever" is dus hetzelfde [1].

Tekort: Dit komt zelden voort uit de voeding alleen — bij een gezond dier dat lever en nieren in de voerbak krijgt, is dit onwaarschijnlijk. Meestal ligt er een ziekte aan ten grondslag: inflammatoire darmziekten (IBD), alvleesklierinsufficiëntie of bacteriële overgroei [3]. Het leidt tot megaloblastaire anemie (afwijkende, grote bloedcellen), uitputting, diarree en neuropathie. Bij katten ontstaat een vicieuze cirkel: zieke darmen verlagen het B12-gehalte, en een laag B12-gehalte verergert het gebrek aan eetlust en het gewichtsverlies [2]. Let op: hierbij is suppletie (vaak oraal) soms noodzakelijk, maar dit wordt altijd begeleid door een dierenarts op basis van onderzoek [4].

Overschot: Omdat het een in water oplosbare vitamine is, wordt een overschot efficiënt via de urine uitgescheiden en komen vergiftigingen door voeding niet voor. Het is echter goed om te weten dat een verhoogd B12-gehalte in het bloed niet door de voeding komt, maar een marker kan zijn voor leverziekten of tumoren — dit is een diagnostisch signaal voor de dierenarts [5].

Bronnen

  1. National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats — Chapter 6, Water-Soluble Vitamins. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
  2. Siani G, Mercaldo B, Alterisio MC, Di Loria A (2023). Vitamin B12 in Cats: Nutrition, Metabolism, and Disease. Animals 13(9):1474. https://doi.org/10.3390/ani13091474
  3. Kather S, Grützner N, Kook PH, Dengler F, Heilmann RM (2020). Review of cobalamin status and disorders of cobalamin metabolism in dogs. JVIM. https://doi.org/10.1111/jvim.15638
  4. Toresson L, Steiner JM, Suchodolski JS, Spillmann T (2016). Oral Cobalamin Supplementation in Dogs with Chronic Enteropathies and Hypocobalaminemia. JVIM. https://doi.org/10.1111/jvim.13797
  5. Trehy MR et al. (2014). Hypercobalaminaemia is associated with hepatic and neoplastic disease in cats: a cross sectional study. BMC Vet Res 10:175. https://doi.org/10.1186/s12917-014-0175-x
  6. Ruaux CG (2013). Cobalamin in companion animals: diagnostic marker, deficiency states and therapeutic implications. Vet J 196(2):145-52. https://doi.org/10.1016/j.tvjl.2013.01.025