Witamina B12 (Kobalamina)

Należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie, ale jako jedyna z nich może być magazynowana w wątrobie. W swojej strukturze zawiera kobalt. Jest niezbędna do tworzenia czerwonych krwinek (erytropoeza), syntezy DNA oraz budowy osłonek mielinowych wokół nerwów [1]. Aby wchłonąć się z jelit, musi najpierw połączyć się z białkiem transportującym (czynnikiem wewnętrznym). U psa wytwarzają go żołądek i trzustka, u kota — wyłącznie trzustka, dlatego u kota każda choroba trzustki niemal odcina drogę wchłaniania B12 [2].

W czym występuje: Wyłącznie w produktach pochodzenia zwierzęcego: wątroba, nerki, serca, ryby, żółtka jaj i czerwone mięso. Wątroba wołowa zawiera kilkukrotnie (ok. 3–4×) więcej B12 niż drobiowa — nie każde „5% wątroby" jest sobie równe [1].

Niedobór: Rzadko wynika z samej diety — u zdrowego zwierzęcia z wątrobą i nerkami w misce jest mało prawdopodobny. Najczęściej ma podłoże chorobowe: zapalne choroby jelit (IBD), niewydolność trzustki czy przerost bakteryjny [3]. Prowadzi do anemii megaloblastycznej (wadliwe, wielkie krwinki), wyniszczenia, biegunek i neuropatii. U kota tworzy się błędne koło: chore jelita obniżają B12, a niski B12 nasila brak apetytu i chudnięcie [2]. Uwaga: tu suplementacja (często doustna) bywa konieczna, ale prowadzi ją weterynarz na podstawie badań [4].

Nadmiar: Ponieważ jest to witamina rozpuszczalna w wodzie, jej nadmiar jest sprawnie usuwany z moczem i zatrucia dietą nie występują. Warto jednak wiedzieć, że podwyższony B12 we krwi nie wynika z diety, lecz bywa markerem chorób wątroby lub nowotworowych — to sygnał diagnostyczny dla weterynarza [5].

Źródła

1. National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats — Chapter 6, Water-Soluble Vitamins. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
2. Siani G, Mercaldo B, Alterisio MC, Di Loria A (2023). Vitamin B12 in Cats: Nutrition, Metabolism, and Disease. Animals 13(9):1474. https://doi.org/10.3390/ani13091474
3. Kather S, Grützner N, Kook PH, Dengler F, Heilmann RM (2020). Review of cobalamin status and disorders of cobalamin metabolism in dogs. JVIM. https://doi.org/10.1111/jvim.15638
4. Toresson L, Steiner JM, Suchodolski JS, Spillmann T (2016). Oral Cobalamin Supplementation in Dogs with Chronic Enteropathies and Hypocobalaminemia. JVIM. https://doi.org/10.1111/jvim.13797
5. Trehy MR et al. (2014). Hypercobalaminaemia is associated with hepatic and neoplastic disease in cats: a cross sectional study. BMC Vet Res 10:175. https://doi.org/10.1186/s12917-014-0175-x
6. Ruaux CG (2013). Cobalamin in companion animals: diagnostic marker, deficiency states and therapeutic implications. Vet J 196(2):145-52. https://doi.org/10.1016/j.tvjl.2013.01.025