Stosunek białko : tłuszcz

Białko i tłuszcz trzeba rozpatrywać razem, bo to nie tylko ich ilości, lecz wzajemna relacja decyduje o tym, czy organizm wykorzysta aminokwasy do budowy tkanek, czy spali je na energię. Tłuszcz to najgęstsze źródło kalorii w diecie — ponad dwa razy więcej energii niż białko [1]. Gdy tłuszczu jest dość, oszczędza białko: organizm bierze energię z tłuszczu, a białko zostawia na budulec. Gdy tłuszczu brakuje, cenne aminokwasy idą na opał.

Dlaczego proporcja, a nie sama ilość

Klasyczny błąd to dieta z dużą ilością chudego białka i dramatycznym niedoborem tłuszczu — np. odchudzanie na samej piersi z kurczaka bez skóry. To zjawisko nazywane „rabbit starvation": miska jest pełna białka, a zwierzę cierpi na głód energetyczny, bo nie ma z czego pokryć zapotrzebowania kalorycznego [1] [2]. Bez odpowiedniego tłuszczu organizm marnuje aminokwasy na paliwo zamiast na mięśnie, enzymy i odporność. Dlatego sam „wysoki procent białka" nic nie mówi, jeśli nie znamy podaży tłuszczu obok niego.

Co to znaczy w praktyce

• Za mało tłuszczu względem białka — pierwszym objawem jest sucha, łuszcząca się skóra i matowa sierść, a przy chronicznym niedoborze utrata masy mięśniowej mimo jedzenia [1]. Rozwiązanie: nie cofaj białka, tylko podnieś tłuszcz doborem tłustszych partii mięsa. U kota jest to groźniejsze niż u psa — kot jako obligatoryjny mięsożerca nie potrafi wyłączyć katabolizmu, więc przy niedoborze energii intensywnie spala białko, co obciąża wątrobę i grozi jej stłuszczeniem (lipidoza) [3]. Więcej w artykule Tłuszcz.
• Za dużo tłuszczu względem białka — ryzyko otyłości oraz „rozcieńczenia" diety: zwierzę szybciej zaspokaja potrzeby kaloryczne, je mniej gramów i dostaje za mało białka, minerałów i witamin [1]. U psów predysponowanych nagłe duże skoki tłuszczu zwiększają ryzyko zapalenia trzustki. Więcej o stronie białkowej w artykule Białko.
• Mit „za dużo białka niszczy nerki" nie znajduje potwierdzenia u zdrowego zwierzęcia — u kota zbyt niskie białko bywa wręcz groźniejsze niż umiarkowanie wysokie [2]. Zmiany ilości tłuszczu wprowadzaj stopniowo, nie skokowo.

Źródła

1. National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
2. Hand MS, Thatcher CD, Remillard RL, Roudebush P, Novotny BJ (2010). Small Animal Clinical Nutrition, 5th Edition. https://www.markmorrisinstitute.org/sacn5.html
3. Li P, Wu G (2023). Amino acid nutrition and metabolism in domestic cats and dogs. Journal of Animal Science and Biotechnology 14:19. https://doi.org/10.1186/s40104-022-00827-8