Wróć do bazy wiedzy

Stosunek kwasu linolowego do α-linolenowego (LA:ALA) w diecie psa i kota

Krótki przewodnik po roli składnika Stosunek kwasu linolowego do α-linolenowego (LA:ALA) w żywieniu psów i kotów.

Stosunek kwasu linolowego do α-linolenowego (LA:ALA)

Kwas linolowy (LA, omega-6) i kwas alfa-linolenowy (ALA, omega-3) to dwa „macierzyste" wielonienasycone kwasy tłuszczowe, które konkurują o te same enzymy desaturujące i wydłużające łańcuch. Dlatego przy ocenie diety liczy się ich wzajemna proporcja, a nie sama ilość LA. W diecie zwierząt lądowych LA zdecydowanie dominuje, więc bez korekty stosunek LA:ALA łatwo robi się skrajnie przechylony w stronę omega-6.

Dlaczego proporcja, a nie sama ilość

Im więcej LA w diecie, tym mocniej blokuje on konwersję ALA — a ta i tak jest słaba: u psa do EPA przekształca się tylko kilka procent ALA, a do DHA praktycznie znikoma ilość; kot ma tę zdolność niemal zerową [1] [2]. Diety bogate w drób i skórę dostarczają mnóstwo LA, co dodatkowo dławi i tak nieefektywną przemianę ALA [3]. Wniosek praktyczny: samej wartości LA czy ALA nie da się sensownie interpretować w oderwaniu od szerszego stosunku omega-6:omega-3.

Co to znaczy w praktyce

  • Skrajnie wysoki LA:ALA (dużo omega-6, śladowo ALA) — typowy dla diety drobiowo-wieprzowej, przesuwa profil w stronę prozapalną [2]. Ale nie próbuj naprawiać tego olejem lnianym — ALA jest 10–20 razy mniej efektywne niż sardynki, szproty czy olej z alg, a u kota jest wręcz bezwartościowe [2] [4]. Sensowna korekta to dodanie gotowych EPA i DHA z ryb morskich, nie podbijanie ALA. Więcej w artykule EPA i DHA.
  • Niski LA — w surowej diecie z jakimkolwiek tłuszczem zwierzęcym praktycznie nieosiągalny; jeśli kalkulator pokazuje niedobór, problemem jest zbyt chuda dieta ogółem, nie brak samego LA [1]. Rotacja gatunków mięsa (mniej drobiu, więcej wołowiny/jagnięciny) to najprostsza droga do lepszego profilu. Więcej w artykułach Kwas linolowy i Kwas alfa-linolenowy.
  • Jeśli w diecie są ryby lub olej rybi/z alg 2–3× w tygodniu, sam stosunek LA:ALA możesz w praktyce odpuścić — ważniejszy jest wtedy bilans LA, EPA i DHA [2]. Każda większa podaż PUFA podnosi też zapotrzebowanie na witaminę E [1].

Źródła

  1. National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
  2. Burron S, Richards T, et al. (2024). The balance of n-6 and n-3 fatty acids in canine, feline, and equine nutrition: exploring sources and the significance of alpha-linolenic acid. J Anim Sci. https://doi.org/10.1093/jas/skae143
  3. Bauer JE, Dunbar BL, Bigley KE (1998). Dietary flaxseed in dogs results in differential transport and metabolism of (n-3) polyunsaturated fatty acids. https://doi.org/10.1093/jn/128.12.2641S
  4. Bauer JE (2016). The essential nature of dietary omega-3 fatty acids in dogs. JAVMA 249(11):1267. https://doi.org/10.2460/javma.249.11.1267