Dit artikel gaat uitsluitend over de samenstelling van onderhoudsvoeding voor een gezonde volwassen hond. Het behandelt geen groei, dracht, lactatie of voeding bij medische aandoeningen; daarvoor zijn andere referentiewaarden en een individueel voedingsplan nodig.
Bij zelfbereide voeding voor gezonde volwassen honden gaat veel aandacht naar calcium, fosfor, zink, jodium en vitamine D. Mangaan komt minder vaak ter sprake, hoewel het ook gemakkelijk wordt gemist wanneer betrouwbare gegevens over ingrediënten ontbreken.
Mangaan ondersteunt de werking van enzymen en de vorming van bot, kraakbeen en bindweefsel. Alleen de aanwezigheid van vlees, organen, eieren en bot garandeert niet dat het volledige recept de mangaanbehoefte dekt. Bereken de hele voeding en relateer de uitkomst aan de energiewaarde.
Wat de onderzoeken werkelijk laten zien
Stockman en collega's beoordeelden 200 gepubliceerde recepten voor zelfbereide onderhoudsvoeding voor volwassen honden [1]. In 190 van de 200 recepten (95%) lag de waarde van ten minste één essentiële voedingsstof onder een aanbeveling van NRC of AAFCO. In 167 van de 200 recepten (83,5%) lagen meerdere voedingswaarden onder de aanbevolen innames van NRC. Zink lag in 138 recepten (69%) onder de relevante aanbeveling, koper in 108 (54%) en calcium in 70 (35%). Deze resultaten beschrijven een groep recepten, niet elke zelfbereide voeding of de voedingstoestand van een individuele hond.
Moravszki en collega's onderzochten 33 kant-en-klare rauwe hondenvoeders die als volledig waren aangeduid en op de Hongaarse markt bij zes fabrikanten waren gekocht [2]. Geen van de onderzochte producten voldeed aan alle FEDIAF-aanbevelingen voor mineralen die voor de vergelijking werden gebruikt. Mangaan lag in 23 van de 33 producten (69,7%) onder de referentiewaarde. Dit is een belangrijk signaal uit een duidelijk afgebakende marktsteekproef, geen bewijs dat elk commercieel rauw voer of elk individueel voedingsplan te weinig mangaan bevat.
Waarom je elk recept afzonderlijk moet berekenen
Sommige veelgebruikte vleessoorten bevatten slechts sporen mangaan. USDA FoodData Central vermeldt 0,010 mg/100 g voor rauw rundergehakt met 90% mager vlees en 10% vet (FDC 174030) en 0,011 mg/100 g voor rauwe kipfilet zonder vel en bot (FDC 171077) [8]. Dit betekent niet dat al het vlees dezelfde samenstelling heeft, maar laat zien waarom zelfs grote hoeveelheden van deze twee producten weinig mangaan leveren.
Andere ingrediënten, waaronder bepaalde zaden, plantaardige producten en algen, kunnen mangaan leveren. De uitkomst blijft afhangen van het exacte ingrediënt en de hoeveelheid in het volledige recept. Het is daarom niet veilig om zonder gegevens aan te nemen dat de doelwaarde ‘vanzelf wel wordt gehaald’.
Onderhoudsbehoefte: welke mangaanwaarden gebruik je?
De volgende referentiewaarden gelden voor gezonde volwassen honden in onderhoud. Gebruik ze niet voor groei, dracht, lactatie of klinische voeding:
- NRC geeft een aanbevolen inname van 1,2 mg mangaan per 1000 kcal metaboliseerbare energie [3].
- Het AAFCO-profiel voor onderhoud van volwassen honden stelt een minimum van 5,0 mg/kg droge stof. Bij de veronderstelde energiedichtheid van het profiel van 4000 kcal/kg droge stof komt dat overeen met 1,25 mg/1000 kcal [5].
- FEDIAF 2025 geeft 1,44 mg/1000 kcal bij een veronderstelde energie-inname van 110 kcal/kg LG^0,75 en 1,67 mg/1000 kcal bij 95 kcal/kg LG^0,75, waarbij LG staat voor lichaamsgewicht [4].
Dit zijn referentiewaarden voor de samenstelling van voeding. Ze stellen geen tekort vast en geven geen individuele therapeutische dosis voor een bepaalde hond.
In een dieetgenerator is mg/1000 kcal de bruikbaarste gemeenschappelijke basis. Een waarde per 100 g van een ingrediënt houdt geen rekening met de hoeveelheid in het recept of de energiewaarde van de volledige voeding. Ingrediënten met veel mangaan staan in de ranglijst van mangaanrijke producten.
Wat een etiket je kan vertellen
Volgens de EU-regels vermeldt de verplichte verklaring van analytische bestanddelen van volledig hondenvoer ruw eiwit, ruwe celstof, ruwe oliën en vetten en ruwe as; mangaan staat niet op die lijst [6]. Het ontbreken van mangaan op een etiket betekent daarom niet dat het product geen mangaan bevat.
Ook de plaats waar een waarde staat is belangrijk. De etiketteringscode van FEDIAF legt uit dat een hoeveelheid onder ‘additieven’ verwijst naar de toegevoegde hoeveelheid, terwijl een waarde bij de analytische bestanddelen de totale gemeten hoeveelheid in het eindproduct is, inclusief het deel dat van nature in de grondstoffen aanwezig is [7]. Voor een nauwkeurige samenstelling heb je daarom die laatste waarde nodig, of een betrouwbare analyse van het totale gehalte door de fabrikant.
Algen: een correcte berekening vervangt geen productanalyse
In een onderzoek naar supplementen voor gespeende biggen beschreven de auteurs de chemische samenstelling van de gebruikte algen. Het onderzochte materiaal van Ascophyllum nodosum bevatte 100,80 mg mangaan/kg op productbasis [9]. De omrekening is:
100,80 mg/kg ÷ 1000 g/kg = 0,1008 mg/g
Eén gram van precies dit onderzochte materiaal bevatte dus ongeveer 0,101 mg mangaan. Zonder een eigen analyse kun je dit resultaat niet overnemen voor een ander product of een andere partij. Wordt een product ook als jodiumbron gebruikt, baseer de berekening dan op het vermelde jodiumgehalte en het doseringsadvies voor dat specifieke product. Omdat een natuurlijk supplement per partij kan verschillen, bevestig altijd dat de op de verpakking vermelde waarde overeenkomt met wat je voor het recept invoert — zie waarom supplementpartijen verschillen.
Wat je moet onthouden
Onderzoek laat voedingswaarden onder de aanbevelingen zien in de onderzochte groepen zelfbereide recepten en commercieel rauw voer. Het toont niet aan dat een bepaalde hond of een bepaald recept een tekort heeft.
Bereken in de praktijk het mangaan in het volledige recept, druk de uitkomst uit per 1000 kcal en vergelijk die met een duidelijk genoemde referentie. Moet een product een wezenlijke bijdrage leveren, gebruik dan betrouwbare gegevens over het totale mangaangehalte en geen aanname op basis van de naam van het ingrediënt.
Bronnen
- Stockman, J., Fascetti, A. J., Kass, P. H., Larsen, J. A. (2013). Evaluation of recipes of home-prepared maintenance diets for dogs. Journal of the American Veterinary Medical Association, 242(11), 1500–1505. https://doi.org/10.2460/javma.242.11.1500
- Moravszki, L. et al. (2025). Assessment of mineral adequacy in preprepared raw dog foods labeled as complete. Scientific Reports, 15, 43447. https://doi.org/10.1038/s41598-025-27388-w
- National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. The National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/resource/10668/dog_nutrition_final_fix.pdf
- FEDIAF (2025). Nutritional Guidelines for Complete and Complementary Pet Food for Cats and Dogs. https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2025/09/FEDIAF-Nutritional-Guidelines_2025-ONLINE.pdf
- AAFCO (2014). Revised AAFCO Dog and Cat Food Nutrient Profiles. https://www.aafco.org/wp-content/uploads/2023/01/Pet_Food_Report_Annual_2014-Appendix_A-Revised_AAFCO_Nutrient_Profiles-Final_092214.pdf
- Verordening (EG) nr. 767/2009 betreffende het in de handel brengen en het gebruik van diervoeders, bijlage VII. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32009R0767
- FEDIAF (2019). Code of Good Labelling Practice for Pet Food. https://europeanpetfood.org/wp-content/uploads/2022/02/FEDIAF_labeling_code_2019_onlineOctober2019.pdf
- USDA FoodData Central. Beef, ground, 90% lean meat / 10% fat, raw (FDC 174030) en Chicken, broiler or fryers, breast, skinless, boneless, meat only, raw (FDC 171077). Rundvlees, kip
- Frazzini, S. et al. (2024). Chemical-functional characterization of Ascophyllum nodosum and Phymatolithon calcareum and dietary supplementation in post-weaning pigs. Frontiers in Veterinary Science, 11, 1431091. https://doi.org/10.3389/fvets.2024.1431091