Węglowodany

Ani pies, ani kot nie mają fizjologicznego zapotrzebowania na węglowodany — całą potrzebną glukozę organizm wytwarza sam z białka i tłuszczu w procesie glukoneogenezy [1]. Dlatego w BARF-ie węglowodany to nie pytanie „czy w ogóle", tylko „jakie i ile". I tu zaczyna się sedno: marchewka i ryż to metabolicznie dwa różne światy. Hasło „węglowodany ogółem" obejmuje trzy zupełnie różne frakcje:

• Skrobia i cukry przyswajalne — trawione enzymatycznie, podnoszą glikemię, dostarczają kalorii (ryż, bataty, ziemniaki, groszek, banany).
• Błonnik rozpuszczalny — fermentowany przez bakterie jelita grubego do krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), które odżywiają jelito; rola prebiotyczna (dynia, babka płesznik). Więcej w artykule Błonnik.
• Błonnik nierozpuszczalny — niefermentowany, zwiększa masę kałową (celuloza, skórki, łodygi).

20 g węglowodanów z dyni i szpinaku to głównie błonnik i woda — prawie neutralne energetycznie. 20 g z ryżu to skrobia podnosząca glikemię. Zawsze patrz na źródło, nie tylko na liczbę.

Różnica gatunkowa: Pies w toku domestykacji rozwinął więcej kopii genu amylazy trzustkowej niż wilk i toleruje umiarkowane ilości skrobi [2]. Kot jako obligatoryjny mięsożerca jest metabolicznie znacznie gorzej przystosowany: ma stale aktywną glukoneogenezę, minimalną aktywność glukokinazy wątrobowej i słabą regulację glikemii poposiłkowej. Naturalna dieta kota zawiera poniżej 2% węglowodanów w suchej masie [3].

W czym występuje: Z warzyw, owoców i ewentualnych dodatków skrobiowych. Warzywa niskoskrobiowe (cukinia, szpinak, ogórek) są niemal neutralne energetycznie; dynia i marchew dostarczają trochę cukrów; bataty, ryż i ziemniaki to realne kalorie ze skrobi. Pies nie trawi celulozy — surowe, niezmiksowane warzywa przechodzą niestrawione, więc trzeba je zmiksować lub lekko ugotować.

Niedobór: Nie istnieje. Dieta czysto mięsno-kostno-podrobowa bez warzyw jest w pełni prawidłowa zarówno u psa, jak i u kota — kalkulator nie powinien alarmować przy zerowym udziale węglowodanów [1]. Jedyny niszowy wyjątek to ekstremalnie pracujące psy sportowe, u których trenerzy dodają 5–10% skrobi w dniach największego obciążenia.

Nadmiar: Przewlekły nadmiar skrobi i cukrów sprzyja otyłości, insulinooporności, luźnym stolcom i niepożądanej fermentacji w jelicie. U kota jest groźniejszy — to uznany czynnik ryzyka cukrzycy typu 2; wiele kotów z cukrzycą osiąga remisję po przejściu na surową dietę niskowęglowodanową [3]. Ale największe ryzyko węglowodanów nie tkwi w nich samych, tylko w tym, co wypierają: każdy procent warzyw to procent mniej mięsa, podrobów i tłuszczu — a z nimi żelaza hemowego, cynku, tauryny, witamin z grupy B i omega-3.

Hierarchia ważności

Węglowodany to temat trzeciorzędny. Zanim je optymalizujesz, sprawdź bilans minerałów (wapń, fosfor, jod, cynk), bilans tłuszczów (omega-6:3), białko i witaminy. Zdrowy, aktywny pies toleruje 5–15% warzyw i owoców, ale wiele psów nie dostaje ich wcale i funkcjonuje prawidłowo. U kota cel to maksymalnie 3–5% węglowodanów w suchej masie, a 0% jest w pełni fizjologiczne. Dynia i babka płesznik to najlepsze narzędzia przy problemach jelitowych — bez istotnej skrobi.

Źródła

1. National Research Council (NRC) (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats — brak swoistego zapotrzebowania na węglowodany u psów i kotów. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
2. American Veterinary Medical Association (2019). Role of carbohydrates in the health of dogs. JAVMA 255(5):546. https://avmajournals.avma.org/view/journals/javma/255/5/javma.255.5.546.xml
3. Verbrugghe A, Hesta M (2017). Cats and Carbohydrates: The Carnivore Fantasy? Veterinary Sciences 4(4):55. https://doi.org/10.3390/vetsci4040055
4. Hand MS, Thatcher CD, Remillard RL, Roudebush P, Novotny BJ (2010). Small Animal Clinical Nutrition, 5th Edition. https://www.markmorrisinstitute.org/sacn5.html