Selen jest mikroelementem koniecznym do prawidłowego metabolizmu. Jego najważniejszą rolą jest ścisła współpraca z witaminą E – razem tworzą tarczę antyoksydacyjną organizmu (wchodząc w skład enzymu peroksydazy glutationowej), która chroni komórki przed uszkodzeniami i spowalnia procesy starzenia. Prawdopodobnie nie jest zatem obojętny w profilaktyce i leczeniu nowotworów [1] [2]. Oprócz tego selen jest niezbędny do prawidłowej pracy tarczycy (warunkuje przekształcanie jej hormonów do formy aktywnej), a także silnie wspiera układ odpornościowy i rozrodczy oraz bierze udział w syntezie DNA. [1] [2]. W naturalnych składnikach diety zawartość selenu jest nieco mniejsza, niż w karmach gotowych, jednak przypuszczalnie selen pochodzenia naturalnego ma większą biodostępność niż z produktów przetworzonych [2].
W czym występuje: Czerwone mięso mięśniowe, podroby (przede wszystkim nerki i wątroba), mięso ryb morskich (łosoś, dorsz) oraz w mniejszych ilościach żółtka jaj [1].
Niedobór: Rzadko występuje samodzielnie, zazwyczaj idzie w parze z niedoborem witaminy E. Prowadzi do osłabienia i bolesności mięśni szkieletowych, obrzęku podskórnego, anoreksji, depresji, duszności oraz zaburzeń pracy mięśnia sercowego, a nawet do śpiączki [2].
Nadmiar: Przewlekłe przedawkowanie suplementami prowadzi do selenozy. Klasyczne objawy to: charakterystyczny zapach czosnku z pyska zwierzęcia, matowienie i masowe wypadanie sierści, łamliwość i deformacja pazurów oraz ciężkie uszkodzenia wątroby i nerek. [3]. Objawami przewlekłego zatrucia z pożywienia są: anoreksja, wychudzenie, anemia, zahamowanie wzrostu, wodobrzusze. Mogą wystąpić zaburzenia układu nerwowego, jak zataczanie się. Ostre zatrucie jest śmiertelne [2].
Źródła
- National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
- Zentrichova V, Pechova A, Kovarikova S (2021). Selenium and Dogs: A Systematic Review. Animals 11(2):418. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7915357/
- Merck Veterinary Manual. Selenium Toxicosis in Animals. https://www.merckvetmanual.com/toxicology/selenium-toxicosis/selenium-toxicosis-in-animals