Natrium : Kalium verhouding (Na:K)

Natrium en kalium zijn een paar elektrolyten die samen de bloeddruk, het vloeistofvolume en de werking van zenuwen en spieren reguleren — natrium is het belangrijkste kation in de extracellulaire vloeistof, kalium in de intracellulaire vloeistof [1]. In een BARF-dieet is het probleem bijna nooit het kalium zelf (spierweefsel zit er vol mee), maar de verstoorde Na:K-verhouding — meestal te laag, omdat in de winkel gekocht vlees is leeggebloed en arm aan natrium, terwijl kalium in overvloed aanwezig is in vlees en hart.

Waarom de verhouding, en niet de hoeveelheid op zich

Rauw spiervlees en organen zijn van nature rijk aan kalium en tegelijkertijd arm aan natrium, omdat bloed — de belangrijkste drager van natrium in het karkas — bij de slacht grotendeels wordt verwijderd [1]. Hoe meer hart in het dieet, hoe verder de Na:K-verhouding daalt, omdat hart bijzonder rijk is aan kalium en arm aan natrium [1]. Daarom komt een natriumtekort bij BARF vaker voor dan men denkt, en gaat het bijna altijd om een laag natriumgehalte bij een correct kaliumgehalte — niet andersom.

Wat dit in de praktijk betekent

• Te lage Na:K (te weinig natrium) — het meest voorkomende scenario. Symptomen kunnen subtiel zijn: zwakte, versnelde hartslag, likken aan vreemde oppervlakken, bij katten verminderde eetlust en lusteloosheid [1]. Oplossing: voeg niet-gejodeerd zout toe (1 g zout ≈ 400 mg natrium — gebruik een rekenmethode in plaats van een "snufje"). Natuurlijke bronnen zijn bloed en whole prey. Gejodeerd zout verstoort de controle over de jodiuminname, waar katten bijzonder gevoelig zijn voor een teveel aan. Meer hierover in het artikel Natrium.
• Te hoge Na:K (te veel natrium) — in een nauwkeurig berekend dieet onwaarschijnlijk; dit gebeurt bij het "op het oog" toevoegen van zout of bij zoute menselijke producten. Een gezonde hond of kat met toegang tot water kan goed omgaan met een matig overschot, en het hoge vochtgehalte van een rauw dieet (65–75%) geeft de nieren een buffer [1]. Meer over het andere bestanddeel in het artikel Kalium.
• Door keukenzout (NaCl) toe te voegen, vul je tegelijkertijd chloor aan — controleer beide parameters. Giet ook het vocht van ontdooid vlees niet weg, want kalium is hierin opgelost en je verliest het daadwerkelijk.

Let op: bij nieraandoeningen (CKD), hartaandoeningen, bijnieraandoeningen of bij gebruik van diuretica moet de natriumdosering in overleg met de dierenarts worden bepaald — plaspillen en ACE-remmers veranderen de elektrolytenhuishouding aanzienlijk [2].

Bronnen

1. National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
2. MSD (Merck) Veterinary Manual. Overview of Disorders of Potassium Metabolism in Animals. https://www.msdvetmanual.com/metabolic-disorders/disorders-of-potassium-metabolism/overview-of-disorders-of-potassium-metabolism-in-animals
3. FEDIAF. Nutritional Guidelines for Complete and Complementary Pet Food for Cats and Dogs. https://europeanpetfood.org/self-regulation/nutritional-guidelines/