Terug naar de kennisbank

Fosfor - P in de voeding van honden en katten

Een korte gids over de rol van Fosfor - P in de voeding van honden en katten.

Fosfor - P

Samen met calcium vormt het het belangrijkste bouwbestanddeel van botten en tanden — ongeveer 85% van de fosfor in het lichaam vormt samen met calcium het hydroxyapatiet van het skelet [1]. Het resterende deel speelt een cruciale rol in elke cel: het is de energiebrandstof (onderdeel van hoogenergetische bindingen in ATP), bouwt DNA en RNA op, vormt fosfolipiden van celmembranen en zorgt voor het zuur-base-evenwicht van het bloed [1]. Fosfor is zo fundamenteel dat een gezonde hond of kat op een vleesdieet er vrijwel nooit een tekort aan heeft — op zichzelf zegt het echter weinig. Het gaat om de verhouding tot calcium. Als de calculator een probleem aangeeft, gaat het met grote waarschijnlijkheid om de Ca:P-verhouding, niet om de fosfor zelf — meer hierover in het artikel calcium:fosfor-verhouding en Calcium.

Waar komt het in voor: Spiervlees, orgaanvlees (vooral lever en nieren), vis, eieren en eetbare botten. Fosfor uit dierlijke weefsels wordt voor bijna 100% opgenomen — dit is een fundamenteel verschil met plantaardige fosfor (fytaat), die voor 30–60% opneembaar is [1].

Tekort: In de BARF-praktijk komt dit niet voor — alle basisbestanddelen van een rauw dieet zijn rijk aan fosfor [1]. Theoretische symptomen (spierzwakte, gebrek aan eetlust, verweking van botten) hebben alleen betrekking op diëten die voornamelijk gebaseerd zijn op vet of zetmeel, wat bij een correct BARF-dieet niet voorkomt.

Overschot — ten opzichte van calcium: Dit is het eigenlijke probleem. Spiervlees heeft een Ca:P-verhouding van ongeveer 1:15–1:20, dus zonder een calciumbron moet het lichaam het ontbrekende calcium uit de botten halen (secundaire hyperparathyreoïdie) [2]. Bij puppy's en kittens kunnen skeletvervormingen en breuken binnen enkele weken tot maanden optreden; bij volwassen dieren verloopt de demineralisatie maandenlang onopgemerkt [3]. De optimale Ca:P-verhouding is ca. 1,2:1–1,4:1 bij de hond en 1,1:1–1,3:1 bij de kat; onder de 1:1 is het al mis [1].

NRC-norm

De calculator rekent de NRC-normen (2006) om naar 1000 kcal ME. Voor een volwassen hond is de aanbevolen inname van fosfor (RA) ca. 750 mg/1000 kcal (minimum 375 mg), en de veilige bovengrens ca. 4000 mg; voor een volwassen kat is de RA ca. 640 mg/1000 kcal (minimum 350 mg) [1]. Belangrijker dan het getal zelf is echter het handhaven van de Ca:P-verhouding binnen het optimale bereik.

Soortverschil — nieraandoeningen

Bij de kat komt er een extra dimensie bij: chronische nierziekte (CKD) treft een groot percentage oudere katten, en een overschot aan fosfor versnelt de progressie ervan [4]. Dit betekent niet dat katten als zodanig "gevoeliger zijn voor fosfor" — ze lopen meer risico op een ziekte waarbij fosfor een kritieke parameter wordt. Bij CKD (zowel bij de hond als de kat) telt niet alleen de Ca:P-verhouding, maar ook de absolute hoeveelheid fosfor: minder orgaanvlees, overweging van een calciumsupplement in plaats van botten (makkelijkere balanscontrole), vetter vlees. Dit is een onderwerp om met de dierenarts te bespreken, niet om zelfstandig te balanceren. Het is de moeite waard om jaarlijks de nieren van een ouder dier te laten onderzoeken (creatinine, SDMA, fosfor in het serum). Normale calcium- en fosforwaarden in het bloed sluiten voedingsfouten niet uit — het lichaam handhaaft de homeostase lange tijd ten koste van de botten.

Bronnen

  1. National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats, Chapter 7 — Minerals. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
  2. Stockman J, Villaverde C, Corbee RJ (2021). Calcium, Phosphorus, and Vitamin D in Dogs and Cats: Beyond the Bones. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. https://doi.org/10.1016/j.cvsm.2021.01.003
  3. Böswald LF, Klein C, Dobenecker B, Kienzle E (2019). Factorial calculation of calcium and phosphorus requirements of growing dogs. PLoS ONE. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0220305
  4. Stockman J (2024). Dietary phosphorus and renal disease in cats: where are we?. Journal of Feline Medicine and Surgery. https://doi.org/10.1177/1098612X241283355