Wróć do bazy wiedzy

Fosfor - P w diecie psa i kota

Krótki przewodnik po roli składnika Fosfor - P w żywieniu psów i kotów.

Fosfor - P

Wraz z wapniem stanowi główny składnik budulcowy kości oraz zębów — około 85% fosforu w organizmie tworzy z wapniem hydroksyapatyt szkieletu [1]. Pozostała część pełni kluczową rolę w każdej komórce: jest paliwem energetycznym (składnik wiązań wysokoenergetycznych w ATP), buduje DNA i RNA, tworzy fosfolipidy błon komórkowych i dba o równowagę kwasowo-zasadową krwi [1]. Fosfor jest tak fundamentalny, że u zdrowego psa i kota na diecie mięsnej praktycznie nigdy go nie brakuje — sam w sobie niewiele jednak mówi. Liczy się jego stosunek do wapnia. Jeśli kalkulator sygnalizuje problem, z dużym prawdopodobieństwem chodzi o stosunek Ca:P, nie o sam fosfor — więcej w artykule stosunek wapń:fosfor oraz Wapń.

W czym występuje: Mięso mięśniowe, podroby (zwłaszcza wątroba i nerki), ryby, jaja oraz kości jadalne. Fosfor z tkanek zwierzęcych wchłania się niemal w 100% — to fundamentalna różnica wobec fosforu roślinnego (fitynowego), przyswajalnego w 30–60% [1].

Niedobór: W praktyce BARF nie występuje — wszystkie podstawowe składniki surowej diety są w fosfor bogate [1]. Teoretyczne objawy (osłabienie mięśni, brak apetytu, rozmiękanie kości) dotyczą tylko diet opartych głównie na tłuszczu lub skrobi, co w prawidłowym BARFie się nie zdarza.

Nadmiar — względem wapnia: To jest właściwy problem. Mięso mięśniowe ma stosunek Ca:P rzędu 1:15–1:20, więc bez źródła wapnia organizm musi dobierać brakujący wapń z kości (wtórna nadczynność przytarczyc) [2]. U szczeniąt i kociąt deformacje szkieletu i złamania mogą pojawić się w kilka–kilkanaście tygodni; u dorosłych demineralizacja postępuje miesiącami w ukryciu [3]. Optymalny stosunek Ca:P to ok. 1,2:1–1,4:1 u psa i 1,1:1–1,3:1 u kota; poniżej 1:1 jest już źle [1].

Norma NRC

Kalkulator przelicza normy NRC (2006) na 1000 kcal ME. Dla dorosłego psa zalecane spożycie fosforu (RA) to ok. 750 mg/1000 kcal (minimum 375 mg), a górny bezpieczny limit ok. 4000 mg; dla dorosłego kota RA to ok. 640 mg/1000 kcal (minimum 350 mg) [1]. Ważniejsze od samej liczby jest jednak utrzymanie stosunku Ca:P w zakresie optymalnym.

Różnica gatunkowa — choroba nerek

U kota dochodzi dodatkowy wymiar: przewlekła choroba nerek (CKD) dotyka dużego odsetka starszych kotów, a nadmiar fosforu przyspiesza jej progresję [4]. To nie znaczy, że koty są „bardziej wrażliwe na fosfor" jako takie — są bardziej narażone na chorobę, przy której fosfor staje się parametrem krytycznym. Przy CKD (u psa i u kota) liczy się już nie tylko stosunek Ca:P, ale bezwzględna ilość fosforu: mniej podrobów, rozważenie suplementu wapnia zamiast kości (łatwiejsza kontrola bilansu), tłustsze mięsa. To temat do prowadzenia z weterynarzem, nie do samodzielnego bilansowania. Warto co roku badać nerki starszego zwierzęcia (kreatynina, SDMA, fosfor w surowicy). Prawidłowe wyniki wapnia i fosforu we krwi nie wykluczają błędów diety — organizm długo utrzymuje homeostazę kosztem kości.

Źródła

  1. National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats, Chapter 7 — Minerals. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
  2. Stockman J, Villaverde C, Corbee RJ (2021). Calcium, Phosphorus, and Vitamin D in Dogs and Cats: Beyond the Bones. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. https://doi.org/10.1016/j.cvsm.2021.01.003
  3. Böswald LF, Klein C, Dobenecker B, Kienzle E (2019). Factorial calculation of calcium and phosphorus requirements of growing dogs. PLoS ONE. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0220305
  4. Stockman J (2024). Dietary phosphorus and renal disease in cats: where are we?. Journal of Feline Medicine and Surgery. https://doi.org/10.1177/1098612X241283355