Stosunek cynk : miedź (Zn:Cu)

Cynk i miedź konkurują o te same szlaki wchłaniania w jelicie, dlatego nie liczy się tylko, ile ich jest, ale też jaką tworzą proporcję. Za optymalny stosunek Zn:Cu w diecie psa i kota przyjmuje się około 8–15:1 [1]. Gdy ta równowaga się rozjeżdża, nadmiar jednego pierwiastka po cichu sabotuje drugi — i robi to niezależnie od tego, czy bezwzględne ilości mieszczą się w normie.

Dlaczego proporcja, a nie sama ilość

Cynk i miedź antagonizują się dwustronnie. Przewlekły nadmiar cynku — najczęściej z suplementów dawanych „na sierść" przez miesiące — prowadzi do wtórnego niedoboru miedzi i anemii niereagującej na żelazo [2]. W drugą stronę: nadmiar miedzi (np. z dużej ilości wątroby wołowej) zaburza wchłanianie cynku [1]. Do tego dochodzi trzeci gracz — wapń: za dużo kości, skorupek czy preparatów wapniowych blokuje wchłanianie cynku, więc czasem problemem nie jest mało cynku w misce, tylko zła konstrukcja całej receptury [1].

Co to znaczy w praktyce

• Za wysoki Zn:Cu (za mało miedzi) — typowy dla diet opartych na drobiu z wątróbką drobiową, która ma kilkanaście razy mniej miedzi niż wołowa. Objawia się blaknięciem i rdzawieniem sierści oraz anemią. Rozwiązanie: zmień rodzaj wątroby na wołową lub jagnięcą, zanim sięgniesz po suplement. Więcej w artykule Miedź.
• Za niski Zn:Cu (za mało cynku względem miedzi) — zrogowacenia na nosie, łokciach i opuszkach łap, matowa sierść, wolne gojenie. U ras nordyckich (husky, malamut, samojed) wchłanianie cynku jest genetycznie upośledzone i mogą wymagać dawek 2–3× wyższych niż norma — to temat do prowadzenia z weterynarzem [3]. Najpierw sprawdź jednak nadmiar wapnia. Więcej w artykule Cynk.
• U kota ten antagonizm bywa mylący: przy bardzo wysokobiałkowych dietach cynk potrafi być na granicy, a miedź w normie — i problemy skórne błędnie przypisujemy samemu cynkowi, gdy winna jest zaburzona proporcja [1].

Praktyczna zasada: nie suplementuj cynku, miedzi ani żelaza w jednym posiłku — konkurują o wchłanianie. I nigdy nie oceniaj cynku ani miedzi w izolacji, tylko jako parę.

Źródła

1. National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
2. Pereira AM, Maia MRG, Fonseca AJM, Cabrita ARJ (2021). Zinc in Dog Nutrition, Health and Disease: A Review. Animals 11(4):978. https://doi.org/10.3390/ani11040978
3. White SD, Bourdeau P, Rosychuk RAW, et al. (2001). Zinc-responsive dermatosis in dogs. Veterinary Dermatology. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11360336/
4. FEDIAF. Nutritional Guidelines for Complete and Complementary Pet Food for Cats and Dogs. https://europeanpetfood.org/self-regulation/nutritional-guidelines/