Jest kluczowym składnikiem hemoglobiny (białka w czerwonych krwinkach, które transportuje tlen z płuc do wszystkich tkanek) oraz mioglobiny (magazynującej tlen w mięśniach). Odpowiada także za prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego i wielu enzymów [1] [2]. Występuje w cytochromach, odpowiadających za transport elektronów. Homeostaza żelaza w organizmie jest zachowana w głównej mierze poprzez regulację jego wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Wyróżnia się 2 formy żelaza obecne w pożywieniu; hemowe (w hemoglobinie i mioglobinie) oraz niehemowe (w zbożach i innych produktach roślinnych). Wchłanianie żelaza hemowego i niehemowego hamuje wapń [3], nie należy więc podawać ich razem. Wchłanianie żelaza niehemowego jest uwarunkowane większą liczbą czynników; występowaniem w diecie fitynianów, garbników, nadmiaru fosforu, manganu, miedzi czy kwasu askorbinowego. Wyróżnić można zatem 3 czynniki, od których zależy wchłanianie żelaza: jego poziom w organizmie, dostępność w diecie oraz ilość formy hemowej i niehemowej w danym produkcie [3].
W czym występuje: Pełna krew i suszona hemoglobina (wieprzowa lub wołowa), śledziona, wątroba, nerki, serce, sardynki, oraz ciemne gatunki mięsa (wołowina, konina, kaczka), zółtko jaj (o mniejszej dostępności), szpinak, pestki dyni, nasiona sezamu.
Niedobór: Niedokrwistość (anemia), szybkie męczenie się oraz ogólne osłabienie organizmu, spaczone łaknienie (np. lizanie ścian, jedzenie ziemi) [4].
Nadmiar: Wynikający z samej diety naturalnej jest mało prawdopodobny, ponieważ organizm zdrowego zwierzęcia ogranicza wtedy jego wchłanianie w jelitach. Ryzykowne jest natomiast przedawkowanie syntetycznych suplementów [2]. Może spowodować zatrucie, którego objawami są
Z moczem wydalane są bardzo małe ilości żelaza, niewielka ilość z potem czy włosami. Kał może zawierać żelazo, które nie zostało wchłonięte.
Źródła
- National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats, Chapter 7 — Minerals. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
- McCown JL, Specht AJ (2011). Iron Homeostasis and Disorders in Dogs and Cats: A Review. Journal of the American Animal Hospital Association. https://doi.org/10.5326/JAAHA-MS-5553
- Wedekind, K. J., Yu, S., Kats, L., Paetau-Robinson, I., & Cowell, C. S. (2010). Micronutrients: Minerals and vitamins. W M. S. Hand, C. D. Thatcher, R. L. Remillard, P. Roudebush, & B. J. Novotny (Eds.), Small Animal Clinical Nutrition (5th ed., Chapter 6). Mark Morris Institute. https://www.markmorrisinstitute.org/sacn5_download.html
- Naigamwalla DZ, Webb JA, Giger U (2012). Iron deficiency anemia (review). Canadian Veterinary Journal 53(3):250-256. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3280776/