Sód - Na

Sód to główny elektrolit zewnątrzkomórkowy, ściśle współpracujący z potasem (pompa sodowo-potasowa). Odpowiada za gospodarkę wodną organizmu (reguluje ciśnienie osmotyczne), ciśnienie krwi oraz prawidłowe przewodnictwo nerwowe i skurcze mięśni [1]. Norma NRC dla dorosłego psa to MR 75 mg, RA 200 mg / 1000 kcal ME; u kota jest niższa — MR 160 mg / 1000 kcal ME (RA ok. 170 mg), co odzwierciedla odmienną fizjologię nerek kota [1].

W czym występuje: Sklepowe mięso mięśniowe jest wykrwawione i w sód ubogie — to częsty powód zaniżonego sodu w domowych dietach. Najbogatszym rezerwuarem jest świeża lub suszona krew (osocze, suszona hemoglobina). Sód uzupełnia się dodatkiem suszonej hemoglobiny lub niejodowanej soli kamiennej/morskiej w mikrodawkach (1 g soli kuchennej = ok. 390–400 mg sodu) [1]. Nie wylewaj soku z rozmrażanego mięsa — zawiera rozpuszczalny sód.

Niedobór: Wynikający z samej diety mięsnej jest rzadki, ale w wykrwawionym mięsie sklepowym łatwiejszy do popełnienia, niż się wydaje. Kliniczne braki to niemal zawsze problem wtórny — gwałtowna utrata płynów (wymioty, biegunki, rozległe oparzenia) lub choroba Addisona (niedoczynność kory nadnerczy niszcząca mechanizm zatrzymywania sodu) [2].

Nadmiar: Psy i koty mają niższą tolerancję na nadmiar soli niż ludzie, a koty są wrażliwsze od psów [1]. Zatrucie solą bezpośrednio zagraża życiu — dochodzi do niego najczęściej, gdy zwierzę zje słone resztki ze stołu (wędliny, chipsy) lub domową masę solną. Nadmiar soli gwałtownie odciąga wodę z komórek (w tym z mózgu), więc po ekstremalnym pragnieniu, wymiotach i biegunce szybko pojawiają się objawy neurologiczne: dezorientacja, drżenia mięśni, drgawki, a ostatecznie śmierć. Surowa dieta zawiera dużo wilgoci (ok. 65–75%), co daje nerkom bufor do wydalania nadmiaru — ale to nie jest powód, by dosalać.

Na co uważać

Sód zawsze rozpatruj razem z potasem — więcej o ich wzajemnej proporcji w artykule Stosunek sód : potas. Sód nie jest narzędziem do zarządzania zdrowiem dróg moczowych kota — nie dosalaj „na rozcieńczenie moczu", bo kluczowe jest ogólne nawodnienie [1]. U kota do uzupełniania sodu nie używaj soli jodowanej — koty są wrażliwe na nadmiar jodu, który powinien pochodzić z kontrolowanego źródła (algi, dedykowany suplement), a nie z soli.

Źródła

1. National Research Council (2006). Nutrient Requirements of Dogs and Cats. National Academies Press. https://nap.nationalacademies.org/catalog/10668/nutrient-requirements-of-dogs-and-cats
2. Hand MS, Thatcher CD, Remillard RL, Roudebush P, Novotny BJ (2010). Small Animal Clinical Nutrition, 5th Edition. https://www.markmorrisinstitute.org/sacn5.html